الشيخ محمد علي الگرامي القمي
42
حاكميت و قانون اساسى در اسلام (فارسى)
7 - / در قانون اساسى تبعيت دولت بر چه پايهءاى استوار است ؟ 8 - حقوق اساسى مردم بر دولت كدام است ؟ 9 - حقوق دولت بر مردم چيست ؟ اينها مسائل اصولى تمام قوانين اساسىها در جهان است ، اكنون ببينيم اسلام در اين باره چه نظرى دارد ؟ 1 - حكومت برازندهى كيست ؟ پيش از هر چيز بايد در اين باره بحث كنيم كه قانون اساى به چه كسى منصب حاكميت را مىدهد ؟ اين مسألهاى است كه قرآن به طور روشن و قاطعى جوابش را بيان كرده است : حاكميت به هر معنى كه تصور شود مخصوص پروردگار است ، حاكم حقيقى و واقعى اوست ، و اصولا حكومت جز براى او شايسته نيست ، ليكن درك كامل اين جمله موقوف بر فهم جامع و صحيح كلمهى « حاكميت » است . حاكميت اين كلمه در اصطلاح علم سياست ؛ به تسلط مطلق و بالاترين مرتبهى قدرت گفته مىشود و بنابراين معناى حاكميت شخص ياگروه و هيئتى اين است كه حكم و فرمان آن به منزلهى « قانون » بوده صلاحيت تامه و تسلط همه جانبه و غير محدود دارد ، فرمانش در افراد ملت نفوذ كاملى داشته ، چارهاى جز فرمانبردارى باميل و يابىميل ندارند ، و چيزى جز خواست خودش قدرت محدوديت حكومت را ندارد .